İçeriğe geç
Acıbadem Fulya · 0 212 306 44 44 Acıbadem Maslak · 0 212 304 44 44 Acıbadem Çağrı Merkezi · 444 55 44
Prof. Dr.Kerem Bilsel
Omuz

Donuk Omuz (Adeziv Kapsülit)

Omuz kapsülünün kalınlaşıp gerilmesiyle oluşan ağrı ve sertlik: evreleri, diyabetle ilişkisi, fizik tedavi, enjeksiyon ve cerrahi seçenekler.

İçerik: Prof. Dr. Kerem BilselAcıbadem Fulya · Acıbadem Maslak
Tıbbi adı
Adeziv kapsülit
Seyir
Donma, donuk ve çözülme evreleri; 3 yıla kadar sürebilir
Risk etkenleri
Diyabet, tiroid hastalıkları, uzun süreli hareketsizlik
İlk tedavi
Egzersiz, ilaç, eklem içi enjeksiyon
Cerrahi
Anestezi altında manipülasyon ve/veya artroskopik kapsüler gevşetme

Evre süreleri AAOS OrthoInfo'dan alınmıştır; kişiden kişiye belirgin farklılık gösterebilir.

Donuk omuz (adeziv kapsülit), omuz eklemini saran kapsülün kalınlaşıp gerilmesi ve içinde yapışıklıklar oluşmasıyla ortaya çıkan ağrı ve hareket kısıtlılığıdır. Çoğu hastada zamanla düzelir; ancak bu süreç aylar, bazen yıllar sürebilir. Tedavinin amacı bu dönemde ağrıyı kontrol etmek ve omzun hareketini korumaktır; cerrahi yalnızca diğer tedavilere yanıt vermeyen seçilmiş hastalarda gündeme gelir.

Donuk omuz nedir?

Omuz eklemi, kol kemiğinin (humerus) başını kürek kemiğindeki yuvaya bağlayan bağ dokusundan bir kılıfla, yani eklem kapsülüyle sarılıdır. Donuk omuzda bu kapsül kalınlaşır ve gerilir; içinde yara dokusuna benzeyen bantlar (yapışıklıklar) oluşur. Sonuçta eklemin içinde hareket için gereken boşluk azalır, omuz hem ağrılı hem de sert hale gelir.

Donuk omuzun nedeni çoğu zaman tam olarak bilinmez. Bazı hastalarda belirgin bir yaralanma olmadan ortaya çıkarken bazılarında ameliyat, kırık veya yaralanma sonrasında omzun uzun süre hareketsiz kalmasıyla ilişkili olabilir.

Kimlerde daha sık görülür?

  • Yaş ve cinsiyet: En sık 40'lı ve 50'li yaşlarda görülür; kadınlarda erkeklere göre daha sıktır.
  • Diyabet: Şeker hastalarında belirgin olarak daha sık görülür (aşağıda ayrıca anlatılmıştır).
  • Diğer hastalıklar: Tiroid bezinin az veya fazla çalışması, Parkinson hastalığı ve kalp hastalıkları ile ilişkilendirilmektedir.
  • Hareketsizlik: Ameliyat, kırık veya başka bir yaralanma nedeniyle omzun uzun süre hareketsiz tutulması risk oluşturabilir.

Diyabet ile donuk omuz arasındaki ilişki

Donuk omuz, diyabetli kişilerde diyabeti olmayanlara göre çok daha sık görülür. 18 çalışmanın verilerini birleştiren bir meta-analizde diyabetli hastalarda donuk omuz sıklığı yaklaşık %13,4 olarak hesaplanmış ve diyabetli kişilerde donuk omuz görülme olasılığının kontrol gruplarına göre yaklaşık 5 kat daha yüksek olduğu bildirilmiştir.

Diyabetli hastalarda sertlik daha uzun sürebilir ve tedaviden sonra da bir miktar hareket kısıtlılığı kalabilir. Kan şekerinin iyi kontrol edilmesi iyileşme sürecine yardımcı olabilir. Bu nedenle donuk omuz tedavisi sırasında diyabet takibinin de aksatılmaması önerilir.

Donuk omuzun evreleri

Donuk omuz genellikle birbirini izleyen üç evrede seyreder. Evrelerin süresi kişiden kişiye belirgin farklılık gösterebilir:

EvreNe olur?Bildirilen süre
Donma (ağrılı) evreAğrı giderek artar, omzun hareketi azalır. Ağrı genellikle gece daha belirgindir.Genellikle 6 hafta – 9 ay
Donuk evreAğrı azalabilir, ancak sertlik sürer. Günlük işler zorlaşabilir.Genellikle 4–6 ay
Çözülme evresiHareket yavaş yavaş geri gelir.Normale veya normale yakın düzeye dönüş genellikle 6 ay – 2 yıl

Tüm sürecin tamamlanması 3 yıla kadar sürebilir. Bu süre içinde tedavinin amacı ağrıyı hafifletmek ve hareketin korunmasına yardımcı olmaktır.

Belirtiler

  • Omuzda yavaş başlayan, giderek artan ağrı; ağrının geceleri artması ve uykuyu bozması
  • Kolu yukarı kaldırmakta, yana açmakta ve özellikle dışa ve arkaya döndürmekte belirgin güçlük
  • Saç tarama, giyinme, sırtı kaşıma veya arka cepten bir şey alma gibi günlük işlerde zorlanma

Donuk omuzun ayırt edici özelliği, omzun hem kişinin kendisi tarafından (aktif) hem de başkası tarafından (pasif) hareket ettirilmesinin kısıtlı olmasıdır. Rotator manşet yırtığı veya sıkışma sendromu gibi durumlarda ise pasif hareket çoğu zaman daha iyi korunur.

Tanı nasıl konur?

Tanı büyük ölçüde muayeneye dayanır. Hekim, omzun aktif ve pasif hareket açıklığını karşılaştırır; donuk omuzda her ikisi de kısıtlıdır. Röntgen, benzer yakınmalara yol açabilen omuz kireçlenmesi gibi başka sorunları dışlamak için kullanılır. Manyetik rezonans (MR) veya ultrason tanı için şart değildir; ancak eşlik edebilecek yumuşak doku sorunlarını değerlendirmek için istenebilir.

Tedavi seçenekleri

Donuk omuz hastalarının çoğunda tedavi cerrahi dışı yöntemlerle yürütülür. Tedavi planı hastalığın evresine, ağrının şiddetine ve eşlik eden hastalıklara göre kişiye özel belirlenir.

Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar

Parasetamol gibi ağrı kesiciler ve ibuprofen gibi non-steroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) ağrıyı ve iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Bu ilaçların yan etkileri olabileceğinden, özellikle mide, böbrek veya kalp hastalığı olanlarda hekim önerisiyle kullanılmaları gerekir.

Fizik tedavi ve ev egzersizleri

Germe ve hareket açıklığı egzersizleri tedavinin temelini oluşturur. Egzersizlerden önce sıcak uygulama yapılabilir. Program fizyoterapist eşliğinde veya evde uygulanabilir; fizyoterapi genellikle en az 6 hafta sürer. Egzersizlerin ağrıyı belirgin artırmayacak şekilde, kademeli ilerletilmesi önemlidir.

Günlük yaşamda omzu tamamen hareketsiz bırakmak yerine, ağrının izin verdiği ölçüde kullanmaya devam etmek önerilir. Ağrılı dönemde bir seferde 20 dakikayı aşmayacak şekilde sıcak uygulama rahatlatıcı olabilir. Önerilen programın dışında, kişinin kendi başına zorlayıcı egzersizler uydurmasından kaçınılmalıdır; bu durum ağrıyı artırabilir.

Eklem içi kortizon enjeksiyonu

Kortizonun doğrudan eklem içine uygulanması, özellikle ağrının belirgin olduğu dönemde ağrıyı azaltarak egzersizlerin yapılmasını kolaylaştırabilir. Kortizon, yan etkileri nedeniyle genellikle kısa süreli ve sınırlı sayıda kullanılır; diyabetli hastalarda kan şekerinde geçici yükselmeye yol açabileceği göz önünde bulundurulur.

Hidrodilatasyon

Diğer yöntemlerle yeterli düzelme olmazsa, görüntüleme eşliğinde eklem içine yüksek hacimde steril sıvı verilerek kapsülün gerilmesi ve genişletilmesi amaçlanabilir.

Cerrahi tedavi

Fizik tedavi ve diğer yöntemlere rağmen yakınmalar sürüyorsa, genellikle "donuk" evrede cerrahi seçenekler değerlendirilir:

  • Anestezi altında manipülasyon: Hasta uyutulmuşken hekim omzu kontrollü biçimde hareket ettirerek gerilmiş kapsülü esnetir veya yırtar.
  • Artroskopik kapsüler gevşetme: Omuz artroskopisi ile, küçük kesilerden girilerek eklem kapsülünün gergin bölümleri kesilir. Bu işlem sırasında eklem içindeki diğer yapılar da değerlendirilebilir.

Bu iki yöntem sıklıkla birlikte uygulanır. Hangi yöntemin seçileceği hastanın durumuna ve hekimin değerlendirmesine göre belirlenir.

Riskler

Cerrahi dışı tedavilerin de yan etkileri olabilir: ağrı kesici ilaçlar mide, böbrek ve kalp-damar sistemi açısından, kortizon ise kan şekeri ve diğer sistemik etkiler açısından değerlendirilmelidir.

Anestezi altında manipülasyonda bildirilen komplikasyon oranları düşüktür; ancak nadiren eklem yüzeyinde veya kol kemiğinde kırık, kıkırdak, labrum ya da rotator manşet hasarı, sinir ağının (brakiyal pleksus) gerilmeye bağlı yaralanması ve çıkık gibi sorunlar bildirilmiştir. Artroskopik kapsüler gevşetmede ise enfeksiyon, kanama, pıhtı, damar veya sinir yaralanması gibi genel cerrahi riskler bulunur. Her iki yöntemden sonra da sertlik yeniden gelişebilir.

Ameliyat sonrası süreç

Manipülasyon veya artroskopik gevşetme ile kazanılan hareketin korunması için ameliyattan sonra fizik tedaviye erken başlanması ve düzenli sürdürülmesi gerekir. İyileşme süresi genellikle 6 hafta ile 3 ay arasındadır. Uzun dönem sonuçlar genellikle iyidir; ancak özellikle diyabetli hastalarda bir miktar sertlik sürebilir.

Donuk omuzun aynı omuzda tekrar etmesi sık değildir; ancak diyabet gibi katkıda bulunan bir etken sürüyorsa yeniden ortaya çıkabilir. Omuz ağrısının hangi durumlarda hekime danışmayı gerektirdiği "Omuz ağrısı: ne zaman doktora gidilmeli?" yazısında anlatılmaktadır.

Prof. Dr. Kerem Bilsel'in bu alandaki çalışmaları

  • Effect of nonoperative concomitant intraarticular pathologies on the outcome of arthroscopic capsular release for adhesive capsulitis of the shoulder. ACTA ORTHOPAEDICA ET TRAUMATOLOGICA TURCICA, 2018.

Sıkça sorulan sorular

Donuk omuz çoğu hastada zamanla düzelir; ancak süreç aylar, bazen 3 yıla kadar sürebilir. Bu dönemde tedavinin amacı ağrıyı kontrol etmek ve hareketin korunmasına yardımcı olmaktır. Yakınmaların seyri hekim kontrolünde izlenmelidir.

Diyabet ile donuk omuz arasındaki ilişkinin nedeni tam olarak açıklanamamıştır. Bir meta-analizde diyabetli kişilerde donuk omuz görülme olasılığının kontrol gruplarına göre yaklaşık 5 kat daha yüksek olduğu bildirilmiştir. Diyabetli hastalarda sertlik daha uzun sürebilir; kan şekeri kontrolü iyileşme sürecine yardımcı olabilir.

Evet; germe ve hareket açıklığı egzersizleri tedavinin temelini oluşturur. Egzersizler ağrıyı belirgin artırmayacak şekilde, kademeli ilerletilmelidir. Programın hekim ve fizyoterapist tarafından kişiye özel düzenlenmesi önerilir.

Eklem içine kortizon enjeksiyonu, özellikle ağrının belirgin olduğu dönemde ağrıyı azaltarak egzersizleri kolaylaştırabilir. Kortizon genellikle kısa süreli ve sınırlı sayıda kullanılır. Diyabetli hastalarda kan şekerini geçici olarak yükseltebileceği göz önünde bulundurulur.

Fizik tedavi ve diğer yöntemlere rağmen ağrı ve sertlik günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlamaya devam ediyorsa cerrahi değerlendirilir. Seçenekler anestezi altında manipülasyon ve artroskopik kapsüler gevşetmedir; bu iki yöntem sıklıkla birlikte uygulanır.

Aynı omuzda tekrar etmesi sık değildir. Ancak diyabet gibi katkıda bulunan bir etken sürüyorsa yeniden ortaya çıkabilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi seçenekleri her hasta için muayene ve tetkik sonuçlarına göre belirlenir; tedavinin seyri kişiden kişiye değişir.

Bu sayfada yararlanılan kaynaklar
Randevu

Muayene için randevu alın

Omuz ve dirsek şikâyetleriniz için Acıbadem Fulya veya Acıbadem Maslak hastanelerinde muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Acıbadem Fulya Hastanesi

Dikilitaş Mah. Hakkı Yeten Cad. Yeşilçimen Sok. No: 23, 34349 Fulya, Beşiktaş / İstanbul

0 212 306 44 44

Acıbadem Maslak Hastanesi

Darüşşafaka, Büyükdere Cad. No: 40, 34457 Maslak, Sarıyer / İstanbul

0 212 304 44 44
WhatsApp ile yazın
WhatsApp Randevu