İçeriğe geç
Acıbadem Fulya · 0 212 306 44 44 Acıbadem Maslak · 0 212 304 44 44 Acıbadem Çağrı Merkezi · 444 55 44
Prof. Dr.Kerem Bilsel
Omuz

Omuz Kireçlenmesi (Glenohumeral Osteoartrit)

Omuz eklemindeki kıkırdak aşınması: nedenleri, belirtileri, tanısı, cerrahi dışı tedavi ve ileri evrede protez seçeneği.

İçerik: Prof. Dr. Kerem BilselAcıbadem Fulya · Acıbadem Maslak
Tıbbi adı
Glenohumeral osteoartrit
Başlıca belirtiler
Ağrı, gece ağrısı, hareket kısıtlılığı, sürtünme sesi
Tanı
Muayene ve röntgen; gerekirse BT/MR
İlk tedavi
Cerrahi dışı: egzersiz, ilaç, enjeksiyon
İleri evre
Omuz protezi değerlendirilebilir

Omuz kireçlenmesi, omuz eklemini kaplayan kıkırdağın zamanla aşınmasıyla ortaya çıkan ağrı ve hareket kısıtlılığıdır; tıpta glenohumeral osteoartrit olarak adlandırılır. Tedavi çoğunlukla egzersiz, ilaç ve enjeksiyon gibi cerrahi dışı yöntemlerle başlar. Bu yöntemlere rağmen günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlayan yakınmaları süren hastalarda omuz protezi seçeneği değerlendirilebilir.

Omuz kireçlenmesi nedir?

Omuzda iki eklem kireçlenmeden etkilenebilir. Asıl omuz eklemi olan glenohumeral eklem, kol kemiğinin (humerus) başı ile kürek kemiğindeki yuvanın (glenoid) birleştiği yerdir. Akromiyoklaviküler (AK) eklem ise omzun üst kısmında, köprücük kemiğinin ucu ile kürek kemiğinin çıkıntısı (akromiyon) arasındadır.

Sağlıklı bir eklemde kemik uçlarını kaygan bir kıkırdak örter. Kireçlenmede bu kıkırdak incelir ve aşınır; eklem aralığı daralır, kemik kenarlarında kemik çıkıntıları (osteofit) oluşur. Glenohumeral eklemdeki kireçlenme çoğunlukla yakınmaya yol açarken AK eklem kireçlenmesi çoğu zaman az belirti verir ya da hiç belirti vermez. Bu sayfada ağırlıklı olarak glenohumeral eklem kireçlenmesi anlatılmaktadır.

Nedenleri ve türleri

Halk arasında "kireçlenme" olarak bilinen eklem hasarı farklı nedenlerle gelişebilir:

  • Osteoartrit: Kıkırdağın zamanla aşınmasıdır; omuz kireçlenmesinin en bilinen türüdür.
  • Romatoid artrit: Bağışıklık sisteminin eklem zarını etkilediği bir hastalıktır (otoimmün hastalık). Genellikle simetriktir; iki omzu benzer şekilde etkileyebilir.
  • Travma sonrası artrit: Omuz kırığı veya çıkığı gibi bir yaralanmadan sonra gelişen kireçlenmedir.
  • Rotator manşet yırtık artropatisi: Uzun süredir var olan büyük bir rotator manşet yırtığı sonrasında, humerus başının yuvada dengede tutulamaması nedeniyle gelişen eklem hasarıdır.
  • Avasküler nekroz: Humerus başının kanlanmasının bozulması sonucu kemiğin çökmesi ve eklemin bozulmasıdır. Yüksek doz kortizon kullanımı, aşırı alkol tüketimi, orak hücre hastalığı ve omuz kırıkları bu durumla ilişkilendirilmektedir.

Belirtiler

  • Ağrı: En sık yakınmadır. Hareketle artar; zamanla gece ağrısı da eklenebilir ve uykuyu bozabilir.
  • Hareket kısıtlılığı: Kolu yukarı kaldırmak, rafa uzanmak, saç taramak veya kolu arkaya götürmek zorlaşabilir.
  • Sürtünme hissi ve ses (krepitasyon): Hareket sırasında eklemde gıcırdama, tıklama veya takılma hissedilebilir.

Bu belirtiler yalnızca kireçlenmeye özgü değildir. Donuk omuz, rotator manşet yırtıkları ve omuz sıkışma sendromu da benzer yakınmalara yol açabilir. Bu nedenle ağrının nedeni muayene ve görüntülemeyle ayırt edilmelidir. Hangi durumlarda hekime başvurulması gerektiği "Omuz ağrısı: ne zaman doktora gidilmeli?" yazısında anlatılmaktadır.

Tanı nasıl konur?

Muayenede kaslardaki güçsüzlük, hassasiyet, hareket açıklığı ve sürtünme sesi değerlendirilir. Başka eklemlerin de etkilenip etkilenmediğine bakılır; bu durum romatoid artrit gibi yaygın eklem hastalıklarını düşündürebilir.

Röntgen tanıda temel incelemedir; eklem aralığındaki daralmayı, kemikteki değişiklikleri ve kemik çıkıntılarını gösterir. Gerektiğinde bilgisayarlı tomografi (BT) ile glenoidin aşınma biçimi ve kemik stoku, manyetik rezonans (MR) ile rotator manşetin durumu değerlendirilir. Bazı hastalarda eklem içine lokal uyuşturucu (kortizonlu veya kortizonsuz) yapılabilir; ağrının belirgin azalması, yakınmanın eklemden kaynaklandığını düşündürür.

Cerrahi dışı tedavi

Omuz kireçlenmesinde tedavi genellikle cerrahi dışı yöntemlerle başlar. Bu yöntemler aşınmış kıkırdağı yenilemez; amaç ağrıyı azaltmak, hareketi korumak ve günlük yaşamı kolaylaştırmaktır. Hangi yöntemlerin uygun olduğu hastalığın evresine ve kişinin genel sağlık durumuna göre belirlenir:

  • Aktivite düzenlemesi ve dinlenme: Ağrıyı belirgin artıran hareketlerin azaltılması veya yapılış biçiminin değiştirilmesi.
  • Fizik tedavi ve egzersiz: Hareket açıklığını, kas gücünü ve omzun işlevini iyileştirmeye yönelik, kişiye özel düzenlenmiş program.
  • Ağrı kesici ve iltihap giderici ilaçlar: Non-steroid antiinflamatuvar ilaçlar (NSAİİ) ağrı ve iltihabı azaltabilir. Mide, böbrek ve kalp-damar sağlığı açısından yan etkileri olabileceğinden hekim önerisiyle kullanılmalıdır.
  • Kortizon enjeksiyonu: Eklem içine yapılan kortikosteroid enjeksiyonu iltihabı ve ağrıyı belirgin azaltabilir; ancak etkisi çoğu zaman geçicidir.
  • Sıcak ve soğuk uygulama: Günde 2–3 kez, 20–30 dakika süreyle nemli sıcak veya buz uygulaması ağrıyı hafifletebilir.
  • Romatoid artritte ilaç tedavisi: Hastalığın seyrini düzenleyen ilaçlar romatoloji uzmanıyla birlikte planlanır.

Glukozamin ve kondroitin gibi besin takviyelerinin omuz kireçlenmesindeki etkisine ilişkin bilimsel kanıt sınırlıdır. Bu tür ürünler kullanılmadan önce hekime danışılması önerilir.

Tedaviye nasıl karar verilir?

Omuz kireçlenmesinin tedavisi herkes için aynı değildir. Röntgende benzer görünen iki hastanın yakınmaları ve beklentileri birbirinden çok farklı olabilir. Tedavi planı yapılırken şu etkenler birlikte değerlendirilir:

  • Ağrının şiddeti, gece ağrısının olup olmadığı ve yakınmaların günlük yaşamı ne ölçüde kısıtladığı
  • Kireçlenmenin evresi ve glenoiddeki aşınmanın biçimi
  • Rotator manşet kaslarının ve tendonlarının durumu
  • Yaş, iş ve aktivite düzeyi, kişinin beklentileri
  • Diyabet, kalp hastalığı gibi eşlik eden hastalıklar ve kullanılan ilaçlar
  • Daha önce uygulanan tedaviler ve bunlara verilen yanıt

Bu değerlendirme sonunda hastayla birlikte, beklenen yararlar ve olası riskler konuşularak bir yol haritası belirlenir.

Cerrahi seçenekler

Cerrahi dışı tedavilere rağmen ağrı ve hareket kaybı günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlamaya devam ediyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Artroskopik temizleme (debridman)

Hafif glenohumeral kireçlenmede, omuz artroskopisi ile serbest kıkırdak parçaları ve iltihaplı dokular temizlenebilir, kemik çıkıntıları düzeltilebilir. Bu işlemle sağlanan rahatlama çoğu zaman geçicidir ve ileri kireçlenmede genellikle önerilmez.

Omuz protezi

İleri kireçlenmede bozulmuş eklem yüzeyleri omuz protezi ile değiştirilebilir. Rotator manşeti sağlam olan hastalarda anatomik total omuz protezi; rotator manşet yırtık artropatisi gibi manşetin işlev görmediği durumlarda ise ters (reverse) omuz protezi değerlendirilir. Bazı seçilmiş durumlarda yalnızca humerus başının değiştirildiği hemiartroplasti de bir seçenektir. Protez tipine muayene, röntgen, gerektiğinde BT ve MR bulguları birlikte değerlendirilerek karar verilir.

AK eklem kireçlenmesinde cerrahi

Akromiyoklaviküler eklem kireçlenmesinde en sık uygulanan cerrahi yöntem, köprücük kemiğinin eklemdeki ucundan küçük bir bölümün çıkarılmasıdır (distal klavikula rezeksiyonu). Bu işlem açık ya da artroskopik yöntemle yapılabilir.

Riskler

Her tedavi yönteminin olası yan etkileri ve riskleri vardır. İlaçların uzun süreli kullanımı yan etkiler açısından izlenmelidir. Eklem içi enjeksiyonlarda az da olsa enfeksiyon riski bulunur ve kortizonun etkisi zamanla azalabilir. Artroskopi ve protez ameliyatlarında enfeksiyon, kanama, pıhtı, sinir veya damar yaralanması, eklem sertliği ve protezle ilgili sorunlar (aşınma, gevşeme, çıkık) gibi riskler bulunur. Bu riskler, tedavi seçenekleriyle birlikte hekimle ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Omuz kireçlenmesiyle günlük yaşam

Kireçlenme genellikle yavaş ilerleyen bir durumdur ve yakınmalar zaman zaman artıp azalabilir. Egzersiz programının düzenli sürdürülmesi, ağrıyı artıran hareketlerin düzenlenmesi ve ağrının değişmesi durumunda hekime başvurulması önerilir. Gece ağrısının artması, kolun kaldırılamaması veya güçsüzlük gibi yeni yakınmalar, değerlendirmenin yenilenmesini gerektirebilir. Tedavi planı kişinin yaşına, aktivite düzeyine ve beklentilerine göre birlikte belirlenir.

Prof. Dr. Kerem Bilsel'in bu alandaki çalışmaları

  • The effect of eccentric glenoid reaming in reverse shoulder artrhoplasty for glenohumeral osteoarthritis. JOURNAL OF ORTHOPAEDICS, 2024.
  • Does correction of reverse shoulder arthroplasty angle improve clinical outcomes in cuff tear arthropathy?. ACTA ORTHOPAEDICA ET TRAUMATOLOGICA TURCICA, 2021.
  • Clinical Outcomes of Two-Stage Implantation in Reverse Shoulder Arthroplasty for Postinfectious End-Stage Glenohumeral Arthritis in Native Shoulders: A Single-Center Cohort Study with a Minimum 2-Year Follow-up. CLINICS IN ORTHOPEDIC SURGERY, 2023.

Sıkça sorulan sorular

Hayır. Kireçlenmede eklem kıkırdağı aşınır; donuk omuzda ise eklemi saran kapsül kalınlaşır ve gerilir. İkisi de ağrı ve hareket kısıtlılığı yapabildiği için ayırt edilmesi gerekir; röntgen bu ayrımda yardımcıdır.

Uygun şekilde düzenlenmiş bir egzersiz programı, kireçlenmede hareket açıklığını, kas gücünü ve omzun işlevini iyileştirmeyi amaçlar. Program kişiye özel hazırlanmalı, ağrıyı belirgin artıran hareketler hekim veya fizyoterapistle birlikte düzenlenmelidir.

Eklem içine yapılan kortizon enjeksiyonu iltihabı ve ağrıyı belirgin azaltabilir; ancak etkisi çoğu zaman geçicidir ve aşınmış kıkırdağı yenilemez. Enjeksiyonun ne zaman ve ne sıklıkla yapılacağına hekim karar verir.

Bu besin takviyelerinin omuz kireçlenmesindeki etkisine ilişkin bilimsel kanıt sınırlıdır. Kullanmayı düşünüyorsanız, diğer ilaçlarınızla birlikte hekiminize danışmanız önerilir.

Cerrahi dışı tedavilere rağmen ağrı ve hareket kaybı günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlamaya devam ediyorsa cerrahi seçenekler değerlendirilir. İleri kireçlenmede bu seçenek çoğunlukla omuz protezidir; karar muayene ve görüntüleme bulgularına göre kişiye özel verilir.

Artroskopik temizleme hafif kireçlenmede bazı hastalarda yakınmaları azaltabilir; ancak rahatlama çoğu zaman geçicidir. İleri kireçlenmede genellikle önerilmez.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi seçenekleri her hasta için muayene ve tetkik sonuçlarına göre belirlenir; tedavinin seyri kişiden kişiye değişir.

Bu sayfada yararlanılan kaynaklar
Randevu

Muayene için randevu alın

Omuz ve dirsek şikâyetleriniz için Acıbadem Fulya veya Acıbadem Maslak hastanelerinde muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Acıbadem Fulya Hastanesi

Dikilitaş Mah. Hakkı Yeten Cad. Yeşilçimen Sok. No: 23, 34349 Fulya, Beşiktaş / İstanbul

0 212 306 44 44

Acıbadem Maslak Hastanesi

Darüşşafaka, Büyükdere Cad. No: 40, 34457 Maslak, Sarıyer / İstanbul

0 212 304 44 44
WhatsApp ile yazın
WhatsApp Randevu