İçeriğe geç
Acıbadem Fulya · 0 212 306 44 44 Acıbadem Maslak · 0 212 304 44 44 Acıbadem Çağrı Merkezi · 444 55 44
Prof. Dr.Kerem Bilsel
Omuz

Omuz Protezi: Anatomik ve Ters Omuz Protezi

Anatomik total, ters (reverse) omuz protezi ve hemiartroplasti: kimlere düşünülür, nasıl planlanır, riskler ve rehabilitasyon.

İçerik: Prof. Dr. Kerem BilselAcıbadem Fulya · Acıbadem Maslak
Protez tipleri
Anatomik total, ters (reverse), hemiartroplasti
Anestezi
Genel ve/veya bölgesel (sinir bloğu)
Ameliyat süresi
Genellikle yaklaşık 2 saat
Hastanede kalış
Aynı gün veya bir gece (kişiye göre)
Kol askısı
Genellikle 2–6 hafta

Süreler genel bilgi amaçlıdır (AAOS OrthoInfo); kişiye göre değişir ve hekim tarafından belirlenir.

Omuz protezi (omuz artroplastisi), hasar görmüş omuz eklemi yüzeylerinin metal ve plastik (polietilen) parçalarla değiştirilmesidir. İlaç, enjeksiyon ve fizik tedaviye rağmen günlük yaşamı kısıtlayan ağrı ve hareket kaybı olan seçilmiş hastalarda değerlendirilir. Hangi protez tipinin uygun olduğuna kireçlenmenin derecesi, rotator manşet kaslarının durumu ve kemik yapısı göz önüne alınarak muayene ve görüntülemeyle karar verilir.

Omuz eklemi ve protezin amacı

Omuz, kol kemiğinin (humerus) yuvarlak başı ile kürek kemiğindeki sığ yuvanın (glenoid) oluşturduğu bir top–yuva eklemidir. Eklem yüzleri kaygan bir kıkırdakla kaplıdır. Çevresindeki rotator manşet kasları ve tendonları humerus başını yuvada tutar ve kolun dönmesini sağlar.

Kıkırdak aşındığında ya da eklem ağır bir kırık veya uzun süreli tendon hasarı nedeniyle bozulduğunda hareket ağrılı ve kısıtlı hale gelebilir. Omuz protezinin amacı, bozulmuş eklem yüzeylerinin yerine yapay parçalar yerleştirerek ağrıyı azaltmak ve omzun işlevini iyileştirmektir. Elde edilecek sonuç kişiden kişiye değişir.

Omuz protezi türleri

Anatomik total omuz protezi

Omzun doğal yapısı taklit edilir: humerus başı metal bir topla, glenoid ise genellikle kemik çimentosuyla sabitlenen plastik bir yuvayla değiştirilir. Rotator manşet tendonları sağlam olan ve ileri kireçlenmesi (osteoartrit) bulunan hastalarda uygun bir seçenek olarak değerlendirilir. Glenoid kemiği ileri derecede yetersizse veya onarılamayan bir rotator manşet yırtığı varsa genellikle önerilmez.

Ters (reverse) omuz protezi

Top ile yuvanın yeri değiştirilir: metal top (glenosfer) kürek kemiğine, plastik yuva ise kol kemiğine yerleştirilir. Bu tasarımda kolun kaldırılması için rotator manşet yerine deltoid kasından yararlanılır. Bu nedenle ters omuz protezi; onarılamayan büyük rotator manşet yırtıklarında, rotator manşet yırtık artropatisinde (cuff tear arthropathy), bazı karmaşık omuz kırıklarında, kronik çıkıklarda ve daha önce yapılmış bir protezin başarısız olduğu durumlarda değerlendirilir.

Hemiartroplasti (yarım protez)

Yalnızca humerus başı değiştirilir, glenoid yerinde bırakılır. Glenoid sağlamken humerus başında ağır kırık bulunması, kireçlenmenin yalnızca humerus başıyla sınırlı olması veya glenoid kemiğinin protez taşıyamayacak kadar yetersiz olması gibi durumlarda düşünülebilir. Osteoartritte total protezin yarım proteze göre daha iyi ağrı kontrolü sağladığını gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Humerus başının yalnızca yüzeyini kaplayan, sapsız yüzey protezleri de kemiği korumanın önemli olduğu seçilmiş hastalarda kullanılabilir.

Ters mi, anatomik mi? İki protez tipi arasındaki farklar "Ters omuz protezi ve anatomik omuz protezi" yazısında ayrıntılı olarak anlatılmaktadır. Hangi tipin uygun olduğu her hastada ayrı değerlendirilir.

Omuz protezi kimler için düşünülür?

Omuz protezi, aşağıdaki yakınmaları olan ve cerrahi dışı tedavilerden yeterli yarar görmemiş hastalarda gündeme gelir:

  • Uzanma, giyinme, kişisel bakım ve yıkanma gibi günlük işleri engelleyen şiddetli omuz ağrısı
  • İstirahatte de süren, uykuyu bozabilen orta veya şiddetli ağrı
  • Hareket kaybı ve/veya kolda güçsüzlük
  • İlaç, enjeksiyon ve fizik tedaviyle yeterli düzelme olmaması

Protez gerektirebilecek başlıca durumlar şunlardır: glenohumeral osteoartrit (omuz kireçlenmesi), romatoid artrit, eski bir kırık veya çıkıktan sonra gelişen travma sonrası artrit, uzun süredir var olan büyük bir rotator manşet yırtığı sonrasında gelişen yırtık artropatisi, humerus başının kanlanmasının bozulması (avasküler nekroz) ve ağır omuz kırıkları.

Protez kararı tek başına röntgen görüntüsüne göre verilmez. Yaş, aktivite düzeyi, genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıklar ve hastanın beklentileri birlikte değerlendirilir. Her kireçlenmede protez gerekmez; birçok hastada egzersiz, ilaç ve enjeksiyon gibi yöntemlerle yakınmalar kontrol altına alınabilir.

Ameliyat öncesi değerlendirme ve planlama

Muayenede ağrının kaynağı, hareket açıklığı ve kas gücü değerlendirilir. Röntgen eklem aralığındaki daralmayı ve kemik çıkıntılarını (osteofit) gösterir. Bilgisayarlı tomografi (BT) glenoidin şekli, aşınmanın yönü ve kemik stoku hakkında ayrıntılı bilgi verir. Manyetik rezonans (MR) gerektiğinde rotator manşetin durumunu değerlendirmek için kullanılır.

Üç boyutlu planlama ve hastaya özel kılavuzlar

BT görüntülerinden elde edilen üç boyutlu (3B) modellerle protez parçalarının boyutu, açısı ve konumu ameliyattan önce bilgisayar ortamında planlanabilir. Bazı durumlarda bu planı ameliyata taşımak için hastanın kemik yapısına göre üretilen kılavuzlar (hastaya özel enstrümantasyon) kullanılabilir. Bu yöntemlerin gerekip gerekmediği glenoidin şekline ve deformitenin derecesine göre değerlendirilir.

Prof. Dr. Kerem Bilsel'in de yazarları arasında bulunduğu deneysel bir çalışmada, ters omuz protezinde kılavuz telin glenoide yerleştirilmesi farklı glenoid tiplerini temsil eden kemik modelleri üzerinde serbest el, standart kılavuz ve hastaya özel kılavuz yöntemleriyle karşılaştırılmıştır. Çalışma modeller üzerinde yapılmış olup bulguların klinik sonuçlarla ilişkisinin ayrıca incelenmesi gerektiği belirtilmiştir.

Ameliyata hazırlık

Protez enfeksiyonu riskini azaltmak için ağız-diş, idrar yolu veya cilt gibi bölgelerdeki enfeksiyonların ameliyattan önce tedavi edilmesi gerekir. Kan sulandırıcılar, romatizma ilaçları ve bazı diyabet ve kilo verme ilaçları gibi düzenli kullanılan ilaçlar hekimle birlikte gözden geçirilir; bazılarına ameliyattan önce ara verilmesi gerekebilir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Ameliyat genel anestezi, bölgesel anestezi (sinir bloğu) veya ikisinin birlikte uygulanmasıyla yapılır; anestezi yöntemine anestezi uzmanı ve cerrah birlikte karar verir. Omzun ön tarafından yapılan bir kesiyle ekleme ulaşılır. Hasarlı eklem yüzeyleri hazırlanır ve planlanan protez parçaları yerleştirilir. İşlem genellikle yaklaşık 2 saat sürer.

Ters omuz protezinde glenosferin glenoid üzerindeki parçaya doğru biçimde oturtulması işlemin teknik adımlarından biridir. Prof. Dr. Kerem Bilsel'in bu adımı kolaylaştırmaya yönelik tanımladığı pratik teknik, 2026 yılında JSES Reviews, Reports, and Techniques dergisinde yayımlanmıştır.

Hastaların bir kısmı aynı gün, bir kısmı ise bir gece hastanede kaldıktan sonra taburcu olur. Kalp hastalığı veya diyabet gibi eşlik eden hastalıkları olan ya da evde yardımı sınırlı olan hastalarda hastanede kalış süresi uzayabilir.

Riskler

Her cerrahi girişimde olduğu gibi omuz protezinin de riskleri vardır. Bu riskler ameliyat öncesinde hastayla ayrıntılı olarak konuşulur:

  • Enfeksiyon: Yara yüzeyinde veya derinde gelişebilir; ameliyattan yıllar sonra da ortaya çıkabilir. Derin enfeksiyon ek ameliyat gerektirebilir.
  • Protezle ilgili sorunlar: Parçalarda aşınma, gevşeme veya çıkık (instabilite) gelişebilir; bazı durumlarda revizyon (protezin yenilenmesi) ameliyatı gerekebilir.
  • Sinir yaralanması: Seyrek görülür ve çoğu zaman zamanla düzelir.
  • Kırık: Ameliyat sırasında veya sonrasında protez çevresinde kırık ya da stres kırığı gelişebilir.
  • Genel riskler: Kanama, pıhtı oluşumu, eklem sertliği ve anesteziye bağlı riskler.

Ameliyat sonrası süreç ve rehabilitasyon

Rehabilitasyon programı protez tipine, kemik ve yumuşak doku kalitesine ve cerrahın tercihine göre kişiye özel düzenlenir. Genel çerçeve şöyledir:

  • Kol askısı: Kol genellikle 2–6 hafta askıda tutulur.
  • Korunma dönemi: İlk haftalarda ameliyatlı kolla ağır bir şey kaldırılmaz. Kolun yana tam açılması veya arkaya götürülmesi gibi uç pozisyonlardan ilk 6 hafta kaçınılması önerilir. Yataktan veya sandalyeden kalkarken ameliyatlı koldan destek alınmaz.
  • Günlük işler: Yemek yeme, giyinme ve kişisel bakım çoğu hastada ilk haftalar içinde kolaylaşır. Bu dönemde ev işleri, banyo ve alışveriş için yardım gerekebilir.
  • Egzersizler: Önce nazik hareket egzersizleri başlar; ev egzersizleri genellikle günde birkaç kez ve haftalarca sürdürülür. Güçlendirme egzersizleri ilerleyen dönemde, hekim ve fizyoterapist kontrolünde eklenir.
  • Araç kullanma: Genellikle ameliyattan sonraki 2–6 hafta içinde araç kullanılması önerilmez; zamanlamaya hekim karar verir.
  • Uzun dönem: Temas sporları ve tekrarlayan ağır kaldırma gerektiren işlerden kaçınılması önerilir.

Düzenli kontrol muayeneleri ve röntgenlerle protezin durumu izlenir. Ameliyattan sonraki haftalarda ağrının beklendiği gibi azalmaması, yarada kızarıklık, akıntı veya ateş olması durumunda hekime başvurulmalıdır. İyileşme süresi ve elde edilecek hareket açıklığı kişiden kişiye değişir.

Prof. Dr. Kerem Bilsel'in bu alandaki çalışmaları

  • A practical technique to facilitate glenosphere insertion in reverse shoulder arthroplasty: Bilsel’s Ice Cream Scoop Maneuver. JSES Reviews, Reports, and Techniques, 2026.
  • Three dimensional patient-specific guides for guide pin positioning in reverse shoulder arthroplasty: An experimental study on different glenoid types. JOURNAL OF ORTHOPAEDIC SURGERY, 2022.
  • Evaluation of Risk Factors for Periprosthetic Joint Infection Following Reverse Shoulder Arthroplasty: A Multivariate Analysis Study. JOURNAL OF CLINICAL MEDICINE, 2025.
  • Improved Functional Outcomes with Reverse Shoulder Arthroplasty Compared to Hemiarthroplasty after Proximal Humeral Fractures in the Elderly. ACTA CHIRURGIAE ORTHOPAEDICAE ET TRAUMATOLOGIAE CECHOSLOVACA, 2020.

Sıkça sorulan sorular

Ameliyat genellikle yaklaşık 2 saat sürer. Süre; protez tipine, eklemdeki hasarın derecesine ve daha önce geçirilmiş ameliyatlara göre değişebilir.

Ters omuz protezi; onarılamayan büyük rotator manşet yırtıkları, rotator manşet yırtık artropatisi, bazı karmaşık omuz kırıkları, kronik çıkıklar ve başarısız olmuş bir önceki protez gibi durumlarda değerlendirilir. Bu tasarımda kolun kaldırılması için rotator manşet yerine deltoid kası kullanılır. Uygunluğa muayene ve görüntüleme sonrasında karar verilir.

Kol genellikle 2–6 hafta askıda tutulur. Süre; protez tipine, yumuşak doku onarımının gerekip gerekmediğine ve cerrahın tercihine göre belirlenir.

Genel öneri, ameliyattan sonraki 2–6 hafta içinde araç kullanılmamasıdır. Araç kullanmaya dönüş, kolun güvenle kontrol edilebildiği ve hekimin uygun gördüğü dönemde planlanır.

Hangi aktivitelere ne zaman dönüleceği hekimle birlikte planlanır. Protezin korunması için temas sporları ve tekrarlayan ağır kaldırma gerektiren işlerden kaçınılması önerilir.

Hayır. Omuz kireçlenmesinde tedavi çoğunlukla egzersiz, ilaç ve enjeksiyon gibi cerrahi dışı yöntemlerle başlar. Protez, bu tedavilere rağmen günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlayan ağrı ve hareket kaybı süren hastalarda değerlendirilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi seçenekleri her hasta için muayene ve tetkik sonuçlarına göre belirlenir; tedavinin seyri kişiden kişiye değişir.

Bu sayfada yararlanılan kaynaklar
Randevu

Muayene için randevu alın

Omuz ve dirsek şikâyetleriniz için Acıbadem Fulya veya Acıbadem Maslak hastanelerinde muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Acıbadem Fulya Hastanesi

Dikilitaş Mah. Hakkı Yeten Cad. Yeşilçimen Sok. No: 23, 34349 Fulya, Beşiktaş / İstanbul

0 212 306 44 44

Acıbadem Maslak Hastanesi

Darüşşafaka, Büyükdere Cad. No: 40, 34457 Maslak, Sarıyer / İstanbul

0 212 304 44 44
WhatsApp ile yazın
WhatsApp Randevu