İçeriğe geç
Acıbadem Fulya · 0 212 306 44 44 Acıbadem Maslak · 0 212 304 44 44 Acıbadem Çağrı Merkezi · 444 55 44
Prof. Dr.Kerem Bilsel
Omuz

Kalsifik Tendinit (Omuz Tendonunda Kireç Birikimi)

Omuz tendonlarında kalsiyum birikimiyle gelişen, kimi zaman ani ve şiddetli ağrıya yol açan durum; evreleri, tanısı ve tedavi seçenekleri.

İçerik: Prof. Dr. Kerem BilselAcıbadem Fulya · Acıbadem Maslak
En sık tutulan tendon
Supraspinatus
Sık görülen yaş
Çoğunlukla 30–60 yaş
Tanı
Muayene, röntgen ve ultrason
İlk basamak
Egzersiz, ilaç ve gerektiğinde enjeksiyon

Bilgiler geneldir; tedavi birikimin evresine ve yakınmalara göre kişiye özel planlanır.

Kalsifik tendinit, omuzu hareket ettiren rotator manşet tendonlarının içinde kalsiyum kristallerinden oluşan bir birikimin (kireç birikimi) gelişmesidir. Kimi zaman hiçbir yakınmaya yol açmaz, kimi zaman ise ani başlayan ve oldukça şiddetli bir omuz ağrısına neden olur. Kendiliğinden gerileyebilen bir hastalık olduğu için tedavi, birikimin evresine ve yakınmaların şiddetine göre basamaklı olarak planlanır.

Kalsifik tendinit nedir?

Bu hastalıkta, rotator manşet tendonlarından birinin içinde kalsiyum hidroksiapatit kristallerinden oluşan bir birikim meydana gelir. Birikim en sık supraspinatus tendonunda, daha az sıklıkla infraspinatus ve subskapularis tendonlarında görülür. Bir sistematik derlemede, omuzunda hiçbir yakınma olmayan erişkinlerde bile rotator manşette kalsiyum birikimine yaklaşık %7,8 oranında rastlandığı bildirilmektedir. Hastalık çoğunlukla 30–60 yaş arasında ve kadınlarda biraz daha sık görülür.

Birikimin neden oluştuğu tam olarak bilinmemektedir. Tendon dokusunda oksijen düzeyinin azalmasının dokuda yapısal değişikliklere ve ardından kireçlenmeye yol açtığı düşünülmektedir; ancak bu konuda farklı görüşler vardır.

Kalsifik tendinit ile omuz kireçlenmesi aynı şey değildir

Günlük dilde "omuzda kireç" ifadesi iki farklı durum için kullanılabilir. Kalsifik tendinit, tendonun içindeki kalsiyum birikimidir. Omuz kireçlenmesi (artroz) ise eklem kıkırdağının aşınmasıdır. Belirtileri, seyri ve tedavileri farklıdır.

Hastalık hangi evrelerden geçer?

Kalsifik tendinitin doğal seyri, literatürde sıklıkla Uhthoff döngüsü olarak anılan evrelerle tanımlanır. Bu evreler birkaç ay içinde tamamlanabileceği gibi yıllar da sürebilir:

  1. Kireçlenme öncesi evre: Tendon dokusunda değişiklikler başlar; genellikle yakınma yoktur.
  2. Kireçlenme evresi: Kendi içinde üç döneme ayrılır.
    • Oluşum dönemi: Birikim oluşur ve sertleşir. Yakınma olmayabilir ya da hareketle ortaya çıkan hafif bir ağrı görülebilir.
    • Durgun dönem: Sert ve sınırları belirgin birikim bir süre değişmeden kalır; hareketle ilişkili mekanik ağrı olabilir.
    • Emilim (rezorpsiyon) dönemi: Vücut birikimi kendiliğinden ortadan kaldırmaya başlar. Birikim yumuşar, parçalanabilir ve çevredeki keseye (subakromiyal bursa) taşabilir. Bu dönem genellikle en ağrılı dönemdir.
  3. Kireçlenme sonrası evre: Tendon kendini yeniler. Bazı hastalarda omuzda bir süre hareket kısıtlılığı devam edebilir.

Belirtiler

  • Hareketle, özellikle kolu kaldırırken ortaya çıkan omuz ağrısı
  • Emilim döneminde ani başlayan, dinlenirken ve geceleri de süren şiddetli ağrı
  • Ağrı nedeniyle omuzu hareket ettirmede belirgin güçlük
  • Bazı hastalarda hastalığın geç döneminde omuz sertliği

Birikimin emilim sırasında bursaya taşması, kısa süreli ama yoğun bir iltihaplanmaya (kalsifik bursit) yol açabilir; bu dönemdeki ağrı tipik olarak yaklaşık iki hafta sürer. Geç dönemde gelişebilen hareket kısıtlılığı donuk omuz ile ilişkilendirilmektedir. Benzer ağrılar omuz sıkışma sendromu ve rotator manşet yırtığında da görülebildiği için ayırıcı tanı önemlidir.

Tanı nasıl konur?

Tanı, şikâyetlerin dinlenmesi ve fizik muayeneyle başlar; ardından görüntüleme yapılır.

  • Röntgen: Kalsiyum birikimi röntgende genellikle tendon hizasında yuvarlak ya da düzensiz beyaz bir gölge olarak görülür. Birikimin yeri ve büyüklüğü hakkında bilgi verir.
  • Ultrason: Birikimin tendon içindeki yerini, sert mi yumuşak mı olduğunu ve keseye taşıp taşmadığını göstererek evrenin belirlenmesine yardımcı olur. Ayrıca bazı tedavi işlemlerinin yönlendirilmesinde de kullanılır.
  • Manyetik rezonans (MR): Eşlik eden tendon yırtığı gibi başka sorunlardan şüphelenildiğinde istenebilir.

Tedavi seçenekleri

Kalsifik tendinit çoğu zaman kendiliğinden gerileyebilen bir hastalık olduğu için tedavi genellikle cerrahi dışı yöntemlerle başlar. Hangi yöntemin seçileceği; birikimin evresine, büyüklüğüne, yakınmaların şiddetine ve süresine göre belirlenir. Farklı tedavilerin karşılaştırıldığı çalışmaların sayısı sınırlıdır; bu nedenle karar hekimle birlikte, beklentiler konuşularak verilir.

Cerrahi dışı tedavi

  • Egzersiz ve fizik tedavi: Omuz hareketlerini koruyan ve omuz çevresindeki kas dengesini düzenleyen egzersiz programı ilk basamaktır.
  • İlaç tedavisi: Hekim önerisiyle ağrı kesici ve iltihap giderici (non-steroid antiinflamatuvar) ilaçlar.
  • Kortizon (steroid) enjeksiyonu: Özellikle emilim dönemindeki şiddetli ağrıda akromiyon altındaki keseye uygulanabilir.
  • Ekstrakorporeal şok dalga tedavisi (ESWT): Vücut dışından uygulanan ses dalgalarıyla birikimin çözülmesine ve bölgedeki kanlanmanın artmasına katkı sağlanması amaçlanır. Birikimin yapısı yanıtı etkileyebilir.

Ultrason eşliğinde iğneyle yıkama (barbotaj)

Lokal anestezi altında, ultrason eşliğinde birikimin içine iğneyle girilir; birikim serum fizyolojik ile yıkanarak parçalanır ve mümkün olduğunca dışarı alınır. İşlemin ardından, sonrasında gelişebilecek iltihaplanmayı azaltmak için çoğunlukla keseye kortizon uygulanır. Bir sistematik derlemede, düşük kaliteli kanıtlar bu yöntemin şok dalga tedavisine göre daha etkili olabileceğini düşündürmekle birlikte, daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğu vurgulanmıştır.

Artroskopik cerrahi

Diğer tedavilere rağmen uzun süredir devam eden ve günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlayan yakınmalarda, birikimin omuz artroskopisi ile temizlenmesi değerlendirilebilir. Bu işlemde küçük kesilerden kamera ve özel aletlerle birikim bulunur ve temizlenir; gerekirse tendon onarılır ve eşlik eden diğer sorunlar aynı seansta ele alınır.

Evreye göre tedavi seçimi

Birikimin hangi dönemde olduğu, tedavi seçiminde yol göstericidir. Durgun dönemdeki sert birikimlerde egzersiz programı öne çıkar; bu dönemde şok dalga tedavisine yanıtın daha sınırlı olabileceği bildirilmektedir. Birikimin yumuşadığı ve şiddetli ağrının görüldüğü emilim döneminde ise ultrason eşliğinde yıkama ve keseye kortizon enjeksiyonu başlıca seçeneklerdir. Kireçlenme sonrası dönemde hareket kısıtlılığı sürüyorsa germe ve hareket açıklığını artıran egzersizler ön plana çıkar. Bu nedenle tedavi öncesinde birikimin ultrasonla değerlendirilmesi önemlidir.

Ne zaman hekime başvurmalı?

  • Ani başlayan, dinlenmekle ve geceleri geçmeyen şiddetli omuz ağrısı
  • Kolu kaldırmayı ya da günlük işleri belirgin biçimde kısıtlayan ağrı
  • Birkaç haftadan uzun süren ya da tekrarlayan omuz ağrısı
  • Ağrıya eşlik eden ateş, kızarıklık veya belirgin şişlik

Omuz ağrısının farklı nedenleri hakkında genel bilgi için Omuz ağrısı: Ne zaman doktora gidilmeli? yazısına bakabilirsiniz.

İyileşme süreci

Hastalığın evreleri birkaç ay ile birkaç yıl arasında tamamlanabildiği için iyileşme süresi birikimin evresine ve kişiye göre büyük farklılık gösterir. Barbotaj sonrasında geçici bir ağrı artışı olabilir; işlem sonrası keseye uygulanan kortizon bu tepkiyi azaltmayı amaçlar. Artroskopik cerrahiden sonra kısa bir askı döneminin ardından hareket ve güçlendirme egzersizlerine başlanır; tendon onarımı yapıldıysa süreç rotator manşet tamirine benzer biçimde daha uzun ve kontrollü ilerler.

Riskler

Her tedavinin kendine özgü riskleri vardır. Enjeksiyon ve barbotaj sonrasında geçici ağrı artışı ve bursit, seyrek de olsa enfeksiyon görülebilir; tekrarlanan kortizon enjeksiyonlarının kendi riskleri vardır. Artroskopik cerrahide enfeksiyon, kanama, pıhtı oluşumu, damar ya da sinir yaralanması ve omuzda sertlik gelişebilir. Ayrıca hiçbir yöntemin her hastada yakınmaları tamamen gidereceği söylenemez.

Prof. Dr. Kerem Bilsel'in bu alandaki çalışmaları

  • Calcific Tendonitis (kitap bölümü; Bilgin E., Kapıcıoğlu M., Bilsel K.). Shoulder Arthroscopy: Principles and Practice, 2. baskı, Springer, 2023.

Sıkça sorulan sorular

Kalsifik tendinit kendiliğinden gerileyebilen bir hastalıktır; vücut birikimi emilim döneminde ortadan kaldırabilir. Ancak bu süreç birkaç ay ile birkaç yıl arasında değişebilir ve emilim dönemi oldukça ağrılı olabilir. Bu nedenle yakınmalara göre tedavi planlanır.

Hayır. Kalsifik tendinit, tendonun içinde kalsiyum kristallerinin birikmesidir. Omuz kireçlenmesi (artroz) ise eklem kıkırdağının aşınmasıdır. İki durumun belirtileri, seyri ve tedavisi farklıdır.

En şiddetli ağrı genellikle emilim döneminde görülür. Bu dönemde birikim yumuşar ve çevredeki keseye taşarak yoğun bir iltihaplanmaya yol açabilir. Bu nedenle ağrı ani başlayabilir, geceleri ve dinlenirken de sürebilir.

Barbotaj, lokal anestezi altında ve ultrason eşliğinde birikimin iğneyle yıkanıp parçalanması işlemidir. Ardından genellikle keseye kortizon uygulanır. Diğer yöntemlerle karşılaştıran çalışmalar sınırlı olduğu için hangi hastaya uygun olduğu muayene ve ultrason bulgularına göre belirlenir.

Ameliyat, cerrahi dışı tedavilere rağmen uzun süredir devam eden ve günlük yaşamı belirgin biçimde kısıtlayan yakınmalarda değerlendirilir. Birikim artroskopik yöntemle temizlenir ve gerekirse tendon onarılır.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi seçenekleri her hasta için muayene ve tetkik sonuçlarına göre belirlenir; tedavinin seyri kişiden kişiye değişir.

Bu sayfada yararlanılan kaynaklar
Randevu

Muayene için randevu alın

Omuz ve dirsek şikâyetleriniz için Acıbadem Fulya veya Acıbadem Maslak hastanelerinde muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Acıbadem Fulya Hastanesi

Dikilitaş Mah. Hakkı Yeten Cad. Yeşilçimen Sok. No: 23, 34349 Fulya, Beşiktaş / İstanbul

0 212 306 44 44

Acıbadem Maslak Hastanesi

Darüşşafaka, Büyükdere Cad. No: 40, 34457 Maslak, Sarıyer / İstanbul

0 212 304 44 44
WhatsApp ile yazın
WhatsApp Randevu