İçeriğe geç
Acıbadem Fulya · 0 212 306 44 44 Acıbadem Maslak · 0 212 304 44 44 Acıbadem Çağrı Merkezi · 444 55 44
Prof. Dr.Kerem Bilsel
Omuz Protezi

Ters omuz protezi ile anatomik omuz protezi arasındaki fark

Anatomik ve ters omuz protezinin yapısı, kullanıldıkları durumlar, seçimi belirleyen faktörler, ameliyat sonrası süreç ve riskler.

Prof. Dr. Kerem Bilsel4 dk okuma

Omuz protezinde iki ana tasarım kullanılır: eklemin doğal yapısını taklit eden anatomik protez ve top ile yuvanın yer değiştirdiği ters (reverse) protez. Aralarındaki temel fark, kolu hareket ettirirken hangi kasa dayandıklarıdır; bu da hangi protezin kime uygun olduğunu büyük ölçüde belirler. Bu yazıda iki tasarımı, kullanıldıkları durumları ve seçimi etkileyen faktörleri özetliyoruz.

Omuz protezi neden gerekir?

Omuz, üst kol kemiğinin yuvarlak başı (top) ile kürek kemiğindeki sığ eklem yuvasının (glenoid) oluşturduğu bir top-yuva eklemidir. Eklem yüzeylerindeki kıkırdak hasar gördüğünde ağrı, hareket kısıtlılığı ve güç kaybı ortaya çıkar. AAOS'a göre omuz protezinin gündeme geldiği başlıca durumlar şunlardır:

  • Omuz kireçlenmesi (osteoartrit); genellikle 50 yaşından sonra görülür. Bkz. omuz kireçlenmesi.
  • Romatoid artrit gibi iltihaplı eklem hastalıkları
  • Kırık, çıkık veya tendon yırtığı sonrası gelişen kireçlenme (posttravmatik artrit)
  • Uzun süredir var olan büyük rotator manşet yırtığına bağlı eklem hasarı (rotator manşet yırtığı artropatisi)
  • Kemiğin kanlanmasının bozulmasına bağlı kemik ölümü (avasküler nekroz)
  • Özellikle kemik erimesi olan ileri yaştaki kişilerde üst kol kemiğinin başını parçalayan ağır kırıklar

Protez genellikle ilaç, aktivite düzenlemesi, enjeksiyon ve fizik tedavi gibi ameliyatsız yöntemlerle yeterli yarar sağlanamadığında; ağrı günlük işleri kısıtladığında ya da uykuyu bozduğunda değerlendirilir.

Anatomik omuz protezi

Anatomik total omuz protezinde eklemin doğal yapısı korunur: üst kol kemiğine cilalı metal bir top, eklem yuvasına ise plastik bir yuva yerleştirilir. Bu tasarım, kolu kaldırma ve döndürmede rotator manşet tendonlarının sağlam ve işlevsel olmasına dayanır.

AAOS'a göre rotator manşet tendonları sağlam olan hastalar anatomik protez için genellikle uygun adaylardır. Rotator manşet yırtık ve onarılamaz durumdaysa yuva bileşeninin kullanılması önerilmez. Bu nedenle anatomik protez, rotator manşetin sağlam olduğu kireçlenmede sık tercih edilen seçenektir.

Anatomik protezin farklı türleri de vardır: yalnızca üst kol kemiğinin başının değiştirildiği yarım protez (hemiartroplasti) ve kemiği daha fazla koruyan yüzey protezi bunlar arasındadır. Hangisinin uygun olduğu eklem yuvasının durumuna göre belirlenir.

Ters omuz protezi

Ters omuz protezinde top ile yuvanın yeri değiştirilir: metal top kürek kemiğindeki eklem yuvasına, yuva bileşeni ise üst kol kemiğine yerleştirilir. Bu düzenleme sayesinde kol, rotator manşet yerine omuzu saran büyük deltoid kası tarafından hareket ettirilir.

AAOS ters protezin kullanıldığı durumları şöyle sıralar:

  • Tamamen yırtılmış ve onarılamayan rotator manşet yırtığı
  • Rotator manşet yırtığı artropatisi
  • Daha önce yapılmış ve başarısız olmuş bir omuz protezi
  • Omuz ekleminin karmaşık kırıkları
  • Eski (kronik) omuz çıkığı
  • Omuz eklemi tümörleri

İki protezin karşılaştırması

Anatomik protezTers protez
YapıMetal top üst kol kemiğinde, plastik yuva eklem yuvasındaMetal top eklem yuvasında, yuva bileşeni üst kol kemiğinde
Kolu hareket ettiren ana yapıRotator manşet ve deltoid kasıDeltoid kası
Rotator manşetSağlam ve işlevsel olması gerekirYırtık veya işlevsiz olabilir
Sık kullanıldığı durumlarRotator manşeti sağlam kireçlenmeOnarılamayan rotator manşet yırtığı, yırtık artropatisi, bazı karmaşık kırıklar, protez revizyonu

Bu tablo genel bir çerçeve sunar. Her hastanın durumu farklıdır ve iki tasarım birbirinin alternatifi olmaktan çok, farklı sorunlara yönelik çözümlerdir.

Seçimi neler belirler?

Hangi protezin uygun olduğuna öykü, fizik muayene ve görüntüleme birlikte değerlendirilerek karar verilir. Bu değerlendirmede özellikle şu sorular önemlidir:

  • Rotator manşet tendonları sağlam ve işlevsel mi? Bu genellikle muayene ve MR ile değerlendirilir.
  • Eklem yuvasının (glenoid) kemik yapısı ve aşınma biçimi nasıl? Bunun için çoğunlukla bilgisayarlı tomografiden yararlanılır.
  • Protez gerektiren sorun nedir: kireçlenme, kırık, yırtık artropatisi veya önceki bir ameliyatın sorunu mu?
  • Kişinin yaşı, genel sağlık durumu, günlük yaşam ve aktivite beklentileri neler?

Ayrıntılı bilgi için omuz protezi sayfamıza bakabilirsiniz.

Ameliyat sonrası süreç

Her iki protezde de ameliyattan sonra kol bir süre askıda korunur ve fizik tedavi programı planlanır. AAOS, ters protez sonrasında ilk haftalarda kolun aşırı pozisyonlara getirilmemesini, hekimin belirlediği sınırın üzerinde yük kaldırılmamasını ve sandalyeden ya da yataktan kalkarken kolla destek alınmamasını önerir. Anatomik protez sonrasında askının genellikle 2 ila 6 hafta kullanıldığını, bu dönemde araç kullanılmamasını ve yalnızca çok hafif eşyaların kaldırılmasını belirtir. Uzun dönemde temaslı sporlardan ve tekrarlayan ağır kaldırmadan kaçınılması önerilir. Süreler ve kısıtlamalar kişiye göre hekim tarafından belirlenir.

Riskler

Her iki protez de cerrahi bir girişimdir ve riskleri vardır. AAOS'un sıraladığı başlıca riskler şunlardır:

  • Yüzeysel ya da derin enfeksiyon; derin enfeksiyonlarda protezin çıkarılması gerekebilir
  • Protez bileşenlerinde gevşeme ve aşınma; bu durum yeniden ameliyat (revizyon) gerektirebilir
  • Protez bileşenlerinin çıkması
  • Seyrek görülen ve çoğunlukla düzelen sinir yaralanması
  • Protez çevresindeki kemikte kırık

Bu riskler ameliyat öncesinde hekimle ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Prof. Dr. Kerem Bilsel'in bu alandaki çalışmaları

  • A practical technique to facilitate glenosphere insertion in reverse shoulder arthroplasty: Bilsel’s Ice Cream Scoop Maneuver. JSES Reviews, Reports, and Techniques, 2026.
  • Comprehensive Survival Analysis of Reverse Shoulder Arthroplasty: Do Gender, Age, and Surgical Indication Influence Prosthesis Survivorship?. Haseki Tıp Bülteni (Medical Bulletin of Haseki), 2025.

Sıkça sorulan sorular

Normal omuzda top üst kol kemiğinde, yuva kürek kemiğindedir. Ters protezde bu düzen değiştirilir: top kürek kemiğine, yuva üst kol kemiğine yerleştirilir. Böylece kol, rotator manşet yerine deltoid kasıyla hareket ettirilir.

AAOS'a göre rotator manşet tendonları yırtık ve onarılamaz durumdaysa anatomik protezin yuva bileşeni önerilmez; bu durumda ters protez değerlendirilir. Yırtığın onarılabilir olup olmadığı ve tendonların durumu muayene ve görüntülemeyle belirlenir.

Karar; protez gerektiren sorun, rotator manşetin durumu, eklem yuvasının kemik yapısı, yaş, genel sağlık ve aktivite beklentileri birlikte değerlendirilerek verilir. Bu değerlendirme muayene ve görüntüleme sonrasında hekiminizle yapılır.

Uzun dönemde temaslı sporlardan ve tekrarlayan ağır kaldırmadan kaçınılması önerilir. Hangi aktivitelere ne zaman dönülebileceği, protezin türüne ve iyileşme sürecine göre hekim tarafından belirlenir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi seçenekleri her hasta için muayene ve tetkik sonuçlarına göre belirlenir; tedavinin seyri kişiden kişiye değişir.

Bu yazıda yararlanılan kaynaklar
Randevu

Muayene için randevu alın

Omuz ve dirsek şikâyetleriniz için Acıbadem Fulya veya Acıbadem Maslak hastanelerinde muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Acıbadem Fulya Hastanesi

Dikilitaş Mah. Hakkı Yeten Cad. Yeşilçimen Sok. No: 23, 34349 Fulya, Beşiktaş / İstanbul

0 212 306 44 44

Acıbadem Maslak Hastanesi

Darüşşafaka, Büyükdere Cad. No: 40, 34457 Maslak, Sarıyer / İstanbul

0 212 304 44 44
WhatsApp ile yazın
WhatsApp Randevu