İçeriğe geç
Acıbadem Fulya · 0 212 306 44 44 Acıbadem Maslak · 0 212 304 44 44 Acıbadem Çağrı Merkezi · 444 55 44
Prof. Dr.Kerem Bilsel
Omuz Çıkığı

Omuz çıkığından sonra ilk günler ve haftalar

Omuz çıktığında ilk yapılması gerekenler, sağlık kuruluşundaki süreç, askı ve rehabilitasyon dönemi, tekrarlama riski ve kontrol zamanı.

Prof. Dr. Kerem Bilsel4 dk okuma

Omuz çıkığı, üst kol kemiğinin başının eklem yuvasından ayrılmasıdır ve acil olarak değerlendirilmesi gereken bir yaralanmadır. Eklemin yerine oturtulması (redüksiyon) bir sağlık kuruluşunda yapılmalıdır. Bu yazıda çıkık anından başlayarak ilk günleri, ilk haftaları ve tekrarlama riskini özetliyoruz.

Omuz çıktığında ilk yapılması gerekenler

Omuz çıkığında genellikle şiddetli ağrı, omuzda şekil bozukluğu, şişlik ve kolu hareket ettirememe görülür. Bu durumda:

  • Vakit kaybetmeden bir acil servise başvurun. Kendiniz araç kullanmayın; başka bir ulaşım yolu yoksa 112'yi arayın.
  • Omuzu kendi kendinize ya da çevrenizdekilerin yardımıyla yerine oturtmaya çalışmayın.
  • Kolu hareket ettirmeyin; bir askı, eşarp veya katlanmış bir havluyla gövdeye yakın biçimde destekleyin.
  • Beklerken omuza bir beze sarılmış buz, en fazla 20 dakika uygulanabilir.
  • Kullandığınız ilaçları yanınıza alın ya da bir listesini hazırlayın.

Neden kendi kendine yerine oturtulmamalı?

Omuz çıkığına kemik kırığı eşlik edebilir ve kırık ancak röntgenle görülebilir. Ayrıca çıkık, omuz çevresindeki sinirleri ve damarları etkileyebilir. Uygun ağrı kontrolü ve gevşeme sağlanmadan yapılan zorlamalı girişimler bu yapılara ek zarar verebilir. AAOS, redüksiyonun sağlık personeli tarafından yavaş ve nazik biçimde yapılması gerektiğini vurgular.

Sağlık kuruluşunda neler yapılır?

  • Muayene: Kolun ve elin kanlanması ile sinir işlevi kontrol edilir. Omuzun dış yüzündeki his ve omuzu kaldıran deltoid kasının çalışması, çıkıkta sık etkilenen aksiller sinir açısından ayrıca değerlendirilir.
  • Röntgen: Çıkığın yönünü doğrulamak ve eşlik eden bir kırığı görmek için çekilir.
  • Redüksiyon: Ağrı kesici ve gerekirse sakinleştirici ilaçlar verildikten sonra eklem yerine oturtulur. Eklem yerine oturduğunda ağrı genellikle belirgin biçimde azalır.
  • Kontrol röntgeni ve askı: Eklemin doğru konumda olduğu yeniden röntgenle kontrol edilir ve kol bir askıya alınır.

İlk günler: askı ve günlük yaşam

Redüksiyondan sonra kol, omuzu korumak için bir askıda tutulur. Askının ne kadar süre kullanılacağı yaşa, eşlik eden yaralanmalara ve kontrol muayenesindeki bulgulara göre hekim tarafından belirlenir; AAOS, askının ilk hekim kontrolüne kadar kullanılmasını önerir. Bu dönemde:

  • Hekiminizin izin verdiği hareketler dışında kolu zorlamayın; özellikle kolu yana açıp dışa döndürme hareketlerinden kaçının.
  • Ağrı ve şişlik için hekiminizin önerdiği ilaçları ve soğuk uygulamayı kullanın.
  • Planlanan kontrol muayenesini aksatmayın. Gerekirse bu aşamada MR veya BT gibi ek görüntüleme istenebilir.

İlk haftalar: rehabilitasyon

Askı dönemi sona erdiğinde fizik tedavi başlar. AAOS'a göre rehabilitasyon önce hareket açıklığını geri kazandıran nazik egzersizlerle başlar; güçlendirme egzersizleri daha sonra eklenir. Amaç omuzun hareketini ve kas gücünü geri kazanmak ve yeniden çıkma olasılığını azaltmaktır.

NHS, omuz çıkığından sonra iyileşmenin genellikle 6 ila 12 hafta sürdüğünü, bazı sporlara dönüşün ise 16 haftayı bulabileceğini belirtir. Bu süreler kişiden kişiye değişir. Araç kullanmaya ve spora ne zaman dönülebileceğine hekiminiz ve fizyoterapistiniz birlikte karar verir.

Omuz yeniden çıkar mı?

Bir kez çıkan omuzun yeniden çıkma riski artar. Bu risk yaşa ve eklemin ne kadar iyi iyileştiğine bağlıdır. Literatürde tekrarlama riskinin özellikle genç ve aktif kişilerde, erkeklerde ve eklem bağları doğuştan gevşek olanlarda daha yüksek olduğu bildirilmektedir. Her yeni çıkıkta eklem yuvasının kenarında kemik kaybı artabilir; tekrarlayan çıkıklar da süreğen omuz dengesizliğine (kronik instabilite) yol açabilir.

Hekiminiz tekrarlama riskinizi değerlendirirken yaşınızı, yaptığınız sporu ve işinizi, bağ gevşekliğinizi ve görüntülemede saptanan kemik veya yumuşak doku hasarını birlikte göz önünde bulundurur. NHS, omuz çevresindeki kasları güçlendiren düzenli fizik tedavinin yeniden çıkma riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtir; bu nedenle egzersiz programını iyileşme hissedildikten sonra da sürdürmek önemlidir.

İleri yaşta görülen çıkıklarda ise rotator manşet yırtığı daha sık eşlik eder. Bu nedenle çıkıktan haftalar sonra kolu kaldırmakta zorlanan hastaların yeniden değerlendirilmesi önemlidir.

Tekrarlayan çıkıklarda ya da eklemde önemli kemik veya yumuşak doku hasarı olduğunda cerrahi seçenekler gündeme gelir. AAOS'a göre özellikle genç sporcularda ilk çıkıktan sonra da cerrahi tedavi, risk faktörleri ve ameliyatsız tedaviyle birlikte değerlendirilebilir. Uygulanan yöntemler Bankart onarımı ve Latarjet gibi bağ, kıkırdak halka (labrum) veya kemiğe yönelik girişimlerdir. Ayrıntılar için omuz çıkığı ve omuz artroskopisi sayfalarımıza bakabilirsiniz. Her cerrahinin olduğu gibi bu girişimlerin de riskleri vardır ve karar kişiye özel verilir.

Ne zaman beklemeden kontrole gitmeli?

Planlanan kontrol tarihinizi beklemeden şu durumlarda hekime başvurun:

  • Kolda veya elde uyuşma, karıncalanma ya da güçsüzlük
  • Elde soğukluk, solukluk veya morarma
  • Omuzun dış yüzünde his kaybı
  • Azalmak yerine giderek artan ağrı ya da şişlik
  • Omuzun yeniden çıktığı ya da yerinden kaydığı hissi
  • Askı döneminden sonra kolu kaldırmakta belirgin güçlük

Prof. Dr. Kerem Bilsel'in bu alandaki çalışmaları

  • Open Versus Arthroscopic Latarjet Procedure for the Treatment of Chronic Anterior Glenohumeral Instability With Glenoid Bone Loss. Arthroscopy: The Journal of Arthroscopic and Related Surgery, 2020.
  • Does previous arthroscopic Bankart repair influence coracoid graft osteolysis in Latarjet procedure? A case-control study with computed tomography scan data. Journal of Shoulder and Elbow Surgery, 2024.

Sıkça sorulan sorular

Hayır. Omuz çıkığına kırık ya da sinir ve damar etkilenmesi eşlik edebilir; bunlar ancak muayene ve röntgenle anlaşılır. Redüksiyon bir sağlık kuruluşunda, uygun ağrı kontrolüyle yapılmalıdır. Kolu destekleyip vakit kaybetmeden acil servise başvurun.

Süre yaşa, eşlik eden yaralanmalara ve kontrol muayenesindeki bulgulara göre değişir; hekiminiz belirler. Askı genellikle ilk kontrol muayenesine kadar kullanılır, ardından fizik tedavi planlanır.

NHS, iyileşmenin genellikle 6 ila 12 hafta sürdüğünü, bazı sporlara dönüşün 16 haftayı bulabileceğini belirtir. Bu süreler kişiden kişiye değişir ve eşlik eden yaralanmalara göre uzayabilir.

Her zaman gerekmez. Pek çok hastada ilk çıkık askı ve fizik tedaviyle izlenir. Genç ve aktif sporcularda, eklemde önemli kemik veya yumuşak doku hasarı olduğunda ya da çıkık tekrarladığında cerrahi seçenekler hekimle birlikte değerlendirilir.

Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Tanı ve tedavi seçenekleri her hasta için muayene ve tetkik sonuçlarına göre belirlenir; tedavinin seyri kişiden kişiye değişir.

Bu yazıda yararlanılan kaynaklar
Randevu

Muayene için randevu alın

Omuz ve dirsek şikâyetleriniz için Acıbadem Fulya veya Acıbadem Maslak hastanelerinde muayene randevusu oluşturabilirsiniz.

Acıbadem Fulya Hastanesi

Dikilitaş Mah. Hakkı Yeten Cad. Yeşilçimen Sok. No: 23, 34349 Fulya, Beşiktaş / İstanbul

0 212 306 44 44

Acıbadem Maslak Hastanesi

Darüşşafaka, Büyükdere Cad. No: 40, 34457 Maslak, Sarıyer / İstanbul

0 212 304 44 44
WhatsApp ile yazın
WhatsApp Randevu